تفاوت شناخت حاصل از گردشگري واقعي و گردشگري مجازي

مقالات

توسعه تکنولوژي‌هاي جديد ارتباطي در سال‌هاي اخير، به حدي رسيده است که براي به‌دست آوردن اطلاعات از سراسر دنيا، ديگر نيازي به سفري واقعي و حضور در محل احساس نمي‌شود. انسان در دنياي امروز، قادر است از درون خانه خود با استفاده از امکانات فضاي مجازي، در هر زمان که بخواهد به مناطق دوردست سفر کند. گردشگري، در اين اوضاع، ديگر وابسته به زمان و مکان و نيازمند برنامه‌ريزي مالي و زماني خاص نيست. در اين زمينه، دو سوال مهم وجود دارد. اولا، آيا گردشگري مجازي ممکن است جايگزين گردشگري واقعي شود و نياز سفر واقعي را مرتفع کند؟ ثانيا، آيا نوع شناختي که گردشگري مجازي توليد مي‌کند، با نوع شناختي که در اثر حضور واقعي گردشگر در مکان ايجاد مي‌شود، يکسان است؟ نگارندگان اعتقاد دارند اگرچه گردشگري مجازي قادر است اطلاعات بسيار وسيع‌تر و کامل‌تري از گردشگري واقعي در اختيار افراد قرار دهد، اما در عمل، فاقد حس حضور در مکان و تجربه زيستن است. به همين سبب اولا نوع شناختي که به‌دست مي‌دهد، دستکاري‌شده و غيرواقعي است و ثانيا اين نوع گردشگري صرفا، نقش مکمل براي گردشگري واقعي را دارد. آن گردشگري که از فضاي مجازي آغاز شده و به فضاي واقعي ختم شود، آثار و نتايج مثبت هر دو نوع را در عرصه شناخت دربر خواهد داشت.

 

مجازي يا واقعي؟ مساله اين است

با ظهور اينترنت و فضاي مجازي، تصور مک‌لوهان از دهکده جهاني، نه يک استعاره، که به واقعيت پيوسته است؛ به‌طوري که به اعتقاد دانشمندان اين حوزه، در دنياي مجازي اينترنت جايگزين رسانه‌هاي سنتي شده و تمامي آنها را تحت‌الشعاع خود قرار داده است. براساس اين ديدگاه، بايد منتظر جايگزين شدن شيوه‌هاي قديمي گردشگري با شيوه‌هاي جديد باشيم. در اين دهکده، سفر و گردشگري در کنار توسعه ديگر صنايع، با چالش‌هاي جديدي مواجه شده و اين امر به ظهور عاملان اطلاعاتي آنلاين جديد و انواع جديد گردشگري منجر شده است. «گردشگري الکترونيک»، در کنار وبلاگ‌ها، اطلاعات گسترده و در عين حال کاملي براي مشتري هدف فراهم مي‌کند که مصرف‌کنندگان مي‌توانند برنامه‌ريزي کنند و نيازهاي سفر خود را با تعاملي غيرمستقيم‌تر با بازيگران صنعت تامين کنند.

اما با پيشرفت اينترنت و تکنولوژي واقعيت مجازي، بازديد از يک مقصد خارجي بدون ترک مکان مبدأ، ممکن شده و گردشگري مجازي را به‌وجود آورده است. «گردشگري مجازي» يکي از نمودهاي شگفت‌انگيز جامعه تماشاگر است و ساختار روايي دارد. در گردشگري مجازي نيز تصوير است که دنيا را به ما مي‌شناساند، نه حس واقعي حضور در مکان. اين بحثي است که با مقايسه گردشگري مجازي و گردشگري واقعي و روايتي تشريح مي‌شود که هريک از اين دو نوع گردشگري توليد مي‌کنند. اما مي‌توان با بهره‌گيري از مفهوم دو فضايي شدن کره زمين و توسعه واقعي- مجازي، دو نوع تقسيم‌بندي از گردشگري ارائه کرد:

 

  • گردشگري واقعي
  • گردشگري سايبر (گردشگري الکترونيک و گردشگري مجازي)

به باور کارشناسان، گردشگري صنعتي است که بيش از ديگر صنايع، به تکنولوژي‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي نيازمند است. بسياري از سازمان‌ها و افرادي که با گردشگري سروکار دارند، وب‌سايت‌هايي را براي جذب مشتري يا اشاعه اطلاعات درباره سازمان خود ايجاد کرده‌اند. تکنولوژي‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي، صنعت گردشگري را توانمند مي‌کند تا محصولات و خدمات را به‌طور مستقيم و در دسترس، به تعداد گسترده‌اي از مشتريان ارائه و با آنها و توليدکنندگان و توزيع‌کنندگان تعامل برقرار کنند. تعداد مشترياني که اينترنت را براي سفرهاي تجاري يا پر کردن اوقات فراغت استفاده مي‌کنند، هر روز در حال افزايش است. گردشگري مجازي، به‌عنوان يکي از انواع گردشگري سايبر، از ويژگي‌هايي نظير نداشتن مرکز، به‌هم پيوستگي، ديجيتالي بودن و دسترسي آسان برخوردار است.

با مقايسه نقاط قوت و ضعف دو نوع گردشگري مجازي و واقعي مي‌توان به اين نتيجه رسيد که گردشگري مجازي فقط به‌عنوان مقدمه و پيش‌نياز اطلاعاتي گردشگري واقعي مي‌تواند زمينه شناخت ناشناخته‌ها را براي گردشگري فراهم آورد؛ اما براي شناخت متناسب‌تر از واقعيت هيچ‌چيزي را با حضور واقعي و احساس حضور در مکان نمي‌توان مقايسه کرد. گردشگري مجازي نوعي اطلاعاتي کردن جغرافياي مکان‌هاي گردشگري است و در واقع به عنوان تکميل‌کننده گردشگري واقعي عمل مي‌کند نه جانشيني براي آن. واقعيت مجازي قبل از سفر به مردم اجازه مي‌دهد تا به‌طور عميق آنچه را مي‌خواهند، تجربه و جست‌وجو کنند و آموزش لازم را براي مواجهه با محيط واقعي و استفاده بهينه از مکان موردنظر به‌دست آورند. همچنين بعد از سفر امکان بازبيني و مرور آن را فراهم مي‌کند.

در سفر واقعي شانس براي تغيير و تجربه نو پديد مي‌آيد و باعث تحولات گسترده در فرد مي‌شود و چه‌بسا اين تجربيات کاملا منفي باشد؛ درحالي که گردشگري مجازي نوعي بازي با مشخصه واقعيت تندشونده است و به کاربر اين امکان را مي‌دهد تا به‌طور گذرا، به واقعيتي ثانويه واگذار شود و خيالات خويش را در دنياي جديد به پرواز درآورد. آنچه در روايت و تجربه گردشگري مجازي اتفاق مي‌افتد، لحظه‌اي و آني است و موجب نمي‌شود فرآيند کامل روايت شکل بگيرد و آن چيزي تجربه شود که در گردشگري واقعي رخ مي‌نمايد. تجربيات آگاهانه بي‌واسطه و همچنين تجربه دوباره آنها از طريق يادآوري حافظه نتايج مهم و اصلي لذت و رفتار گردشگر است که در گردشگري مجازي ديده نمي‌شود. اما از اين نظر که پول و زمان کافي براي گردشگري واقعي در دنياي سريع امروز براي اکثريت افراد فراهم نيست و همچنين اوضاع سياسي، فرهنگي، اجتماعي، امنيتي و وضعيت بد آب و هوايي مانع سفر و شناخت واقعي مي‌شود، شايد بتوان با استفاده از گردشگري مجازي به حداقلي از آگاهي و شناخت از واقعيت دست يافت.

اعظم راودراد/ علي حاجي‌محمدي

منبع : دنياي اقتصاد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *